Pastane ve fırın için doğru adisyon sistemi, sabah yoğunluğunda tezgahta saniyeler içinde tahsilat yapan, oturmalı alanda masa adisyonu tutan, stoku malzeme bazında izleyen ve gün sonunda kasayı tutturan sistemdir. Restoran için yazılmış her program bu dört işi aynı rahatlıkla yapmaz; seçmeden önce işletmenizin akışını tanımak gerekir.
Bu yazıda pastane, fırın, börekçi ve simitçinin gündelik ihtiyaçlarını tek tek ele alıyor, her ihtiyaç için sistemde ne aramanız gerektiğini anlatıyor ve sonunda kullanabileceğiniz bir kontrol listesi veriyoruz. Genu'nun bu ihtiyaçları nasıl karşıladığını da ilgili yerlerde, doğrulanmış olanlarla sınırlı olarak anlatıyoruz.
Pastane ve fırın restorandan nasıl ayrışır?
Restoranda sipariş masada alınır, mutfağa gider, yemek gelir, hesap kapanır. Pastane ve fırında ise satışın büyük kısmı tezgahta, ayakta ve kısa sürede olur. Aynı işletmede ayrıca birkaç masalı bir çay ve tatlı alanı, telefonla alınan pasta siparişleri ve kurumsal müşterilere ay sonunda kesilen hesaplar bulunabilir. Yani tek bir işletmede üç dört farklı satış kanalı iç içe çalışır.
Bu yüzden pastane ve fırın için sistem seçerken şu beş soru belirleyicidir:
- Tezgahta bir müşteriyi kaç dokunuşta ve kaç saniyede kapatabiliyorum?
- Oturmalı alan varsa masa adisyonu ile tezgah satışı aynı kasada çalışıyor mu?
- Kiloyla ya da gramla satılan ürünü (kuru pasta, çörek, baklava, börek) kasaya doğru girebiliyor muyum?
- Un, şeker, tereyağı, krema gibi malzemenin ne kadar harcandığını görebiliyor muyum?
- Gün sonunda kasa, kart ve cari hesap tutarlarını tek raporda görüyor muyum?
1. Tezgah satışı ve hızlı tahsilat
Sabah sekiz buçukta tezgahın önünde yedi kişilik kuyruk varsa her saniye önemlidir. Sistemden beklenen, masa açma ve adisyon numarası gibi adımlar olmadan ürünü seçip tahsilata geçebilmektir. Aranacak özellikler:
- Masasız satış modu: ürünleri seç, toplamı gör, nakit ya da kart olarak kapat.
- Nakitte para üstü hesabı: müşteri 200 TL verdiğinde para üstünü ekran gösterir.
- Sık satılan ürünlerin tek dokunuşta ekranın ön sırasında durması (simit, poğaça, çay gibi).
- Müşteri göstergesi: kasa arkasında toplamı müşteriye gösteren ekran, tezgah güvenini artırır.
Genu'da kasa ekranında masa, paket, gel-al ve tezgah satışı ayrı modlar olarak çalışır. Tezgah satışı masasız olduğu için hesabı açıp kapatma yükü yoktur; nakit ve kart tahsilatı ile nakitte para üstü aracı aynı ekrandadır. Kasa ekranı hakkında ayrıntı için kasa modülü sayfasına bakabilirsiniz.
2. Oturmalı alan için masa adisyonu
Pek çok pastane ve fırın bugün içeride birkaç masayla çay-tatlı servisi de yapıyor. Burada tezgah mantığı yetmez: masa açılır, sipariş eklenir, ikinci tur gelir, hesap istenir. Masaların haritada görünmesi, masa değiştirme, iki masanın hesabını birleştirme ve hesabı bölme bu akışın parçalarıdır. Hesap bölme pastanede sandığınızdan sık yaşanır: arkadaş grubu tatlıları ve kahveleri ayrı ayrı ödemek ister.
Genu'da aynı kasada hem masa adisyonu hem tezgah satışı vardır; hesap eşit bölünebilir, kaleme göre bölünebilir ya da serbest tutarla parçalı ödenebilir. Ayrıntılar parçalı ödeme sayfasındadır. Salonu olmayan, yalnız tezgahtan satan bir fırın bu bölümü hiç kullanmadan da çalışabilir.
3. Gramajlı ve kiloyla satılan ürün
Kuru pasta, kurabiye, baklava, börek, lokum ve çörek çoğu yerde kiloyla ya da gramla satılır. Sistemde bu satış türünün karşılığı olmazsa kasiyer hesap makinesiyle tutarı hesaplayıp kasaya tek kalem olarak girer; bu da hem hata hem de raporlarda ürün bazlı satışın görünmemesi demektir. Sistemde şunlara bakın:
- Birim fiyatın kilo ya da gram üzerinden tanımlanabilmesi.
- Miktarın ondalık girilebilmesi (örneğin 1,35 kg).
- Tutarın miktar ile birim fiyattan otomatik hesaplanması.
- Tartıdan okunan değerin kasiyer tarafından mı girildiği, yoksa terazi ile doğrudan entegrasyon mu olduğu; bunu satın almadan önce açıkça sorun.
Genu'da kasadaki cari satış ekranında serbest ve tartılı satır girilebilir: ürün adı, birim (kg ya da gram), ondalık miktar ve birim fiyat yazılır, tutar otomatik hesaplanır ve satış müşterinin cari hesabına yazılır. Tartıdan okunan değeri kasiyer girer. Müşteri menüsünde ve self-servis kioskta tartılı ürün satışı yoktur; bu satır türü personel akışları içindir.
4. Paket ve gel-al siparişi
Börekçi ve simitçide öğle ve sabah servisinde telefonla gelen paket siparişi, ofislere giden tepsi ve gel-al sipariş önemli bir paydır. Aranacak özellikler: sipariş sırasında müşterinin adı ve telefonunun alınması, adres kaydı, sipariş numarası, durum takibi (hazırlanıyor, yolda, teslim edildi), teslimat ücretinin hesaba eklenmesi ve müşteri defteri.
Genu'da kasadan paket ve gel-al siparişi açılır; müşteri adı, telefon ve adres kaydedilir, sipariş durumu izlenir, teslimat ücreti adisyona eklenir ve müşteri defterinde geçmiş siparişler görünür. Ayrıntı için paket servis sayfasına bakın. Kurye ataması ve kurye uygulaması bu akışta yoktur; siparişi gönderen kişi kasadan sipariş bilgisini kuryeye düz metin olarak paylaşabilir.
5. Özel sipariş: doğum günü pastası ve tepsi siparişi
Pastanenin en değerli ve en riskli işi özel siparişlerdir. Yazı, renk, katman sayısı, alerjen notu, teslim günü ve saati, kapora; bunların biri kaybolursa hem müşteri hem para kaybedilir. Bir sistemden özel sipariş için beklenen minimum şey, bu ayrıntıların kayıt altında tutulması ve teslim gününde unutulmamasıdır.
Genu'da özel sipariş için ayrı bir sipariş takvimi ya da kapora modülü yoktur. Telefonla alınan pasta siparişi gel-al olarak kasadan girilir; müşteri adı ve telefonu müşteri defterine işlenir, yazı ve tasarım ayrıntıları ile teslim günü ve saati adisyon notuna yazılır, ödeme alınan kısım kayda geçer. Rezervasyon özelliği de masa rezervasyonuna yöneliktir: personel telefonla alınan masa rezervasyonunu kasadan yazar, yaklaşan rezervasyonlar boş masa kartında görünür. Pasta siparişlerinizi yoğun bir takvimle yönetiyorsanız bu akışın ihtiyacınıza yetip yetmediğini deneme süresinde kendi siparişlerinizle sınayın.
6. Stok ve reçete: un, şeker, tereyağı
Fırın ve pastanede maliyetin büyük kısmı hammaddededir ve hammadde fiyatı sık değişir. Ürün adediyle stok tutmak burada işe yaramaz; satılan şey bir pasta ama tüketilen şey un, şeker, yumurta, tereyağı ve krema olarak gramla ölçülür. Doğru yöntem, her ürüne bir reçete bağlamak ve satış kapandıkça malzemenin stoktan düşmesidir.
- Stok kartı: Her malzeme için birim (kg, g, lt, adet), eldeki miktar ve maliyet.
- Reçete: Bir dilim pasta için kaç gram un, kaç gram krema gerektiği.
- Mal kabul: Tedarikçiden gelen un ya da tereyağının fiyatıyla birlikte girilmesi; maliyet bu girişlerden hesaplanır.
- Sayım: Depodaki gerçek miktarın sistemle karşılaştırılması.
Genu'da stok kartı, reçete, mal kabul, sayım ve fire bir arada gelir; reçeteli ürün satıldığında ilgili malzeme stoktan kendiliğinden düşer ve ürün maliyeti ile kâr marjı görünür. Adım adım kurulum için restoranda stok takibi nasıl yapılır yazısına, özellik özeti için stok yönetimi sayfasına bakabilirsiniz. Stok modülü varsayılan olarak kapalıdır; açılmadan satışta düşüm yapılmaz.
7. Ürün maliyeti ve fiyatlama
Un zamlandığında, tereyağı ya da çikolata fiyatı yükseldiğinde menü fiyatını ne kadar artırmanız gerektiğini ancak ürün maliyetini bilirseniz hesaplayabilirsiniz. Reçetesi girilmiş bir ürün için birim maliyet, malzeme alış fiyatlarından otomatik çıkar; satış fiyatı ile arasındaki fark kâr marjıdır. Düşük marjlı ürünler listede ayrışırsa fiyatı ya da gramajı gözden geçirmek kolaylaşır. Hesaplamanın mantığını restoranda ürün maliyeti nasıl hesaplanır yazısında ayrıntılı bulabilirsiniz.
8. Günlük üretim ve fire
Fırın ve pastanede gün sonunda kalan ürün kayıptır: ertesi güne taşınamayan simit, bayatlayan poğaça, sunumda düşen pasta dilimi. Fire takibi bu kaybın nerede ve neden olduğunu gösterir. Sistemde aranacaklar: sebepli fire kaydı (bozuldu, döküldü, ikram, personel yemeği), fire raporu ve teorik tüketimle gerçek tüketim arasındaki farkın gösterilmesi.
Genu'da fire sebepli olarak kayda geçer ve fire raporunda görünür. Yoğun olan günlerin üretim planını stok raporlarındaki tüketim eğilimine bakarak yapmak mümkündür; ancak otomatik üretim planı ya da üretim fişi modülü bulunmaz, üretim miktarını fırın ustası belirlemeye devam eder.
9. Veresiye ve kurumsal cari hesap
Pastane ve fırınların bir kısmı, çevredeki ofis, okul ya da lokantalara ay sonunda faturalanacak şekilde mal verir. Bu tür satış tezgahta nakit alınmaz; müşteri hesabına borç yazılır, ay sonunda tahsilat yapılır. Sistemde bir müşteri ya da firma için cari hesap açılabilmeli, satış borç olarak yazılabilmeli, kısmi ya da tam tahsilat alınabilmeli ve ekstre görülebilmelidir.
Genu'da adisyon ya da hızlı satış doğrudan cari hesaba borç yazılır; tahsilat kasadan alınır ve fiş çıktısı verilir. Cari hesabın nasıl çalıştığı cari hesap sayfasında anlatılıyor.
10. Alerjen bilgisi
Pastane ve fırın ürünleri gluten, süt, yumurta, fındık ve fıstık gibi alerjenleri sık içerir. Toplu tüketim yerlerinde alerjen bildirimi için mevzuat düzenlemeleri bulunur; hangi işletmenin neyi, ne zaman yapması gerektiği ve nasıl uyum sağlanacağı menüde alerjen ve kalori zorunluluğu rehberinde kaynaklarıyla birlikte anlatılıyor. Sistem tarafında ise ürün açıklamasına alerjen bilgisini yazabilmek ve bu bilgiyi menüde müşteriye gösterebilmek yeterli bir başlangıçtır.
Seçerken kontrol listesi
Bir adisyon sistemini satın almadan önce aşağıdaki soruları kendi işletmenizle birlikte cevaplayın:
- Tezgah satışı masa açmadan, kaç dokunuşta tamamlanıyor? Deneme sırasında sabah yoğunluğunu taklit edin.
- Salon varsa masa adisyonu ve hesap bölme aynı kasada çalışıyor mu?
- Kiloyla ya da gramla satış var mı? Tutar nasıl hesaplanıyor? Terazi ile doğrudan bağlantı mı gerekiyor?
- Özel siparişin ayrıntısı (yazı, teslim günü, kapora) nerede tutuluyor? Sipariş takvimi gerekiyor mu?
- Malzeme bazında stok ve reçete var mı? Satış kapandığında stok kendiliğinden düşüyor mu?
- Ürün maliyeti ve kâr marjı ekranda görünüyor mu?
- Fire sebepli kaydediliyor mu, raporlanıyor mu?
- Cari hesap ve tahsilat var mı? Ekstre alınabiliyor mu?
- İnternet kesildiğinde kasa çalışmaya devam ediyor mu? Sabah rushında bağlantı koptuğunda satış durmamalı.
- Gün sonu raporu nakit, kart ve cari tutarlarını ayrı gösteriyor mu?
- Fiş yazıcı ve gerekiyorsa tartı gibi mevcut donanımınızla çalışıyor mu?
- Fiyat ve plan kapsamı açıkça yazılı mı? Genu planlarının kapsamı fiyatlar sayfasındadır.
Kafe ve pastane gibi benzer işletmeler için genel seçim ölçütlerini kafe adisyon programı nasıl seçilir sayfasında da bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Pastane ve fırın için ayrı bir adisyon programı gerekir mi?
Şart değil, ama sistemin tezgah satışını hızlı yapması, kilo ya da gramla satışı desteklemesi ve malzeme bazında stok tutması gerekir. Restoran için yazılmış bir program bu üç işi destekliyorsa pastanede de kullanılabilir; desteklemiyorsa kasiyer her gün elle hesap yapmak zorunda kalır.
Genu'da kiloyla satış var mı?
Kasadaki cari satış ekranında kilo ya da gram bazlı serbest satır girilebilir; tutar ondalık miktar ile birim fiyattan hesaplanır ve satış müşterinin cari hesabına yazılır. Tartıdan okunan değeri kasiyer girer. Müşteri menüsünde ve kioskta tartılı satış yoktur.
Pasta siparişi alıp teslim günü takip edebilir miyim?
Telefonla alınan sipariş gel-al olarak kasadan girilir, müşteri defterine işlenir ve teslim günü ile saati ile birlikte tasarım ayrıntıları adisyon notuna yazılır. Ayrı bir sipariş takvimi ya da kapora modülü yoktur; yoğun takvimli özel sipariş işiniz varsa bunu deneme süresinde sınayın.
Un, şeker ve tereyağı gibi malzemeler stoktan otomatik düşer mi?
Evet, ürüne reçete bağladığınızda satış kapanınca reçetedeki malzemeler stoktan düşer. Stok modülü varsayılan olarak kapalıdır; ayarlardan açmanız ve reçeteleri girmeniz gerekir. Kurulumun adımları stok takibi yazısında anlatılıyor.
Kurumsal müşterime ay sonu hesap açabilir miyim?
Evet. Müşteri ya da firma için cari hesap açılır, satışlar borç olarak yazılır, tahsilat kasadan alınır ve ekstre görülür. Ayrıntı için cari hesap sayfasına bakın.
İnternet kesilirse satış durur mu?
Genu Desktop ile kasa internet kesildiğinde de çalışmaya devam eder, satışlar bağlantı gelince buluta eşitlenir. Bu özellik için kasa bilgisayarına Genu Desktop kurulumu gerekir.
Genu'yu kendi tezgah akışınızla denemek isterseniz 30 gün ücretsiz deneyebilirsiniz; plan kapsamı için fiyatlar sayfasına bakın.