Restoran ve Kafede Müzik Çalmak: Telif Lisansı Zorunlu mu, Kimden Alınır?

FSEK madde 24, bir eserin umumi mahallerde okunması, çalınması, oynanması ve gösterilmesi gibi temsil yoluyla kullanılmasının hakkını eser sahibine tanır. Madde 25 ise eserin radyo, televizyon, uydu, kablo ya da dijital iletim gibi yollarla umuma iletilmesini eser sahibinin hakkı sayar.

Asıl işletme maddesi 41'dir: girişi ücretli ya da ücretsiz olan umuma açık mahaller, eser, icra, fonogram, yapım ve yayınları kullanmak ve/veya iletmek için hak sahiplerinden ya da üyesi oldukları meslek birliklerinden izin alır ve sözleşmede yazılı bedelleri öder. Yani restoran ve kafe, giriş ücreti almasa da bu kapsamdadır.

Bir şarkının arkasında birden fazla hak sahibi vardır. Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü'nün meslek birlikleri listesine göre dağılım şöyledir:

• •MESAM ve MSG: musiki eseri sahipleri. Besteci, söz yazarı, aranjör ve yayımcılar gibi eserin kendisinin sahiplerini temsil eder.
• •MÜYAP: fonogram yapımcıları. Kaydı yapan yapımcı şirketlerin hakkını temsil eder.
• •MÜYORBİR: icracı sanatçılar. Şarkıyı seslendiren ve çalan sanatçıların hakkını temsil eder.

Bakanlığın duyurusuna göre müzik sektöründe iki çatı federasyon vardır: eser sahipleri tarafında Müzik Sektöründe Eser Sahipleri Federasyonu (MSF), bağlantılı haklar tarafında Müzik Sektöründe Bağlantılı Haklar Federasyonu (MÜZFED).

Tek lisans, tek pencere: gastronomi protokolü

Kanun, eser sahipleri ve bağlantılı hak sahipleri birliklerinin ortak tarife belirlemesine izin verir (madde 41). Bakanlığın 6 Mart 2025 tarihli duyurusuna göre, MSF ve MÜZFED ile gastronomi tarafında TURYİD ve TÜRES arasında bir Müzik Lisansına İlişkin İş Birliği Protokolü imzalandı. Duyuruya göre müzik birlikleri tek elden lisanslama yapmayı ve tarife bedellerini ortalama yüzde 70 oranında indirmeyi kabul etti; indirimli ve tek pencereli lisans, TURYİD ve TÜRES üyesi işletmeler için anılıyor.

Sorunun iki katmanı vardır: platformun kendi kullanım koşulları ve kanundaki umuma açık yer izni. İkisi birbirinden bağımsızdır; biri diğerinin yerine geçmez.

• •Spotify Kullanıcı Sözleşmesi, hizmete ve içeriğe erişimi kişisel ve ticari olmayan kullanım için verir ve sözleşmede açıkça izin verilmeyen biçimde kullanmamayı şart koşar.
• •YouTube Hizmet Şartları, ticari olmayan kişisel amaç dışında içerik izlemeyi ya da dinlemeyi kısıtlar ve örnek olarak hizmetten herkese açık olarak müzik çalamayacağınızı belirtir.

Dolayısıyla kişisel bir abonelik, işletmenizin hoparlöründe müşterilere müzik çalmak için bir izin sağlamaz. Üstelik platform koşulları uygun olsa bile, FSEK madde 41 uyarınca meslek birliklerinden alınacak umuma açık yer izni ayrıca gerekir. Platformların işletmelere yönelik ticari müzik hizmetleri varsa, bu hizmetin lisansa neyi dahil ettiğini sözleşmesinden kontrol edin.

Radyo ya da televizyon yayınını salonda müşterilere dinletmek de umuma açık mahalde kullanım ve iletim olduğundan, madde 41 yayınları da kapsar. Ayrıca madde 80 uyarınca radyo-televizyon kuruluşlarının, yayınlarının umuma açık mahallerde iletimine izin verme ya da yasaklama hakkı vardır. Bu yüzden radyoyu açık tutmak lisans yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Canlı müzikte de eserin çalınması madde 24 kapsamında temsildir. Sahnede çalınan eserin sahibi, üyesi olduğu meslek birliğinin yazılı izni olmadan temsil hakkının başkaları tarafından kullanılamayacağını kanun gereği öne sürebilir. Canlı müzik yapan işletmeler hangi eserlerin hangi birlikten lisanslanacağını birliklere sormalıdır.

Kanunda hem hukuki hem cezai yollar öngörülmüştür. Tutarlar yazılmamıştır; güncel rakamlar için birliklerin ve ilgili mevzuatın resmi duyurularına bakın.

• •Tazminat (madde 68): izin almadan eseri temsil eden ya da umuma ileten kişiden hak sahibi, sözleşme yapılmış olsaydı isteyebileceği bedelin ya da rayiç bedelin en çok üç katını talep edebilir.
• •Ceza (madde 71): hak sahiplerinin yazılı izni olmadan eseri temsil eden ya da umuma iletenler için bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörülür. Soruşturma ve kovuşturma şikayete bağlıdır (madde 75).
• •İhtiyati tedbir (madde 77): hukuk mahkemesi, hak sahiplerinin ya da meslek birliklerinin talebiyle ihlalin durdurulmasına yönelik tedbir kararı verebilir.